Europees Comité voor de Preventie van Foltering
en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing (CPT)
[
Nederlands / Dutch / néerlandais ]
Voorkoming van mishandeling van
personen beroofd van hun vrijheid in Europa
Het CPT organiseert bezoeken aan plaatsen
waar mensen zijn gehuisvest die op enigerlei wijze van hun vrijheid zijn beroofd
door de overheid, om te beoordelen hoe deze mensen worden behandeld. Het gaat
hierbij om (jeugd)gevangenissen, huizen van bewaring, politiebureaus,
detentiecentra voor asielzoekers, psychiatrische ziekenhuizen, verpleeghuizen,
kindertehuizen, instellingen voor mensen met een intellectuele of fysieke
handicap, enzovoorts.
Delegaties van het CPT hebben onbeperkt
toegang tot dergelijke instellingen en hebben het recht zich vrijelijk door deze
instituten te bewegen. Ze voeren privégesprekken met mensen die worden
vastgehouden en hebben toegang tot iedereen die informatie kan verschaffen.
Na elk bezoek stuurt het CPT een
gedetailleerd verslag naar de authoriteiten van het desbetreffende land. Dit
verslag bevat de bevindingen van het CPT, evenals aanbevelingen, opmerkingen en
verzoeken om informatie. Het CPT verzoekt altijd om een gedetailleerde reactie
op de in het verslag naar genoemde kwesties. Het verslag en de reactie vormen
onderdeel van een dialoog met de desbetreffende landen.
De volledige naam van het CPT is “Europees
Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende
Behandeling of Bestraffing”. Hiermee worden twee belangrijke aspecten benadrukt.
Ten eerste duidt de naam op de Europese reikwijdte van het Comité. Ten tweede
dekt hij niet alleen “foltering”, maar ook een hele reeks situaties die zouden
kunnen worden omschreven als vormen van “onmenselijke of vernederende
behandeling of bestraffing”.
Bezoeken
De bezoeken worden uitgevoerd door
delegaties die meestal bestaan uit meerdere leden van het CPT, medewerkers van
het Secretariaat en, indien nodig, externe deskundigen en tolken.
De bezoeken van de delegaties van het
Comité vinden plaats op periodieke basis (gewoonlijk eens per vier jaar). Indien
nodig worden ook ad-hoc bezoeken afgelegd.
Het Comité dient de desbetreffende Staat
vooraf te informeren dat het van plan is een bezoek af te leggen. Na die
kennisgeving kan de delegatie van het Comité overal en te allen tijde plaatsen
bezoeken waar mensen mogelijkerwijs van hun vrijheid worden beroofd.
Samenwerking en
vertrouwelijkheid
De principes van samenwerking en
vertrouwelijkheid vormen de grondslag van het internationale verdrag waarmee het
CPT in het leven is geroepen.
- Samenwerking met de nationale autoriteiten vormt de kern van het werk van
het Comité. Het doel van het Comité is immers bescherming van mensen die door
de nationale authoriteiten van hun vrijheid zijn beroofd en niet veroordeling
van Staten.
- Vertrouwelijkheid is een ander kenmerk van het werk van het CPT: de
bevindingen en verslagen van het Comité en de reacties van de autoriteiten
daarop zijn in principe vertrouwelijk. Desalniettemin bevindt veel informatie
over het werk van het Comité zich in het publieke domein.
Openbare Publicaties
- Een Staat kan er zelf voor kiezen het verslag van het CPT en de eigen
reactie daarop te laten publiceren. Tot dusverre hebben de meeste Staten
ervoor gekozen dat te doen.
- Indien een Staat geen medewerking verleent of weigert de situatie te
verbeteren met behulp van de aanbevelingen van het Comité, kan het CPT
besluiten een “publieke verklaring” af te leggen.
- Het Comité stelt tevens een jaarlijks “General Report” (Algemeen Verslag)
op over zijn activiteiten.
Structuur van
het CPT
- Het CPT bestaat uit onafhankelijke en onpartijdige leden afkomstig uit
verschillende professionele disciplines, zoals juristen, artsen en
specialisten op het gebied van politieaangelegenheden en het gevangeniswezen.
- Het Comité van Ministers van de Raad van Europa kiest een lid voor het CPT
voor elke lidstaat. De leden dienen het Comité op persoonlijke titel (en zijn
dus geen vertegenwoordiger van de Staat waarvoor zij zijn gekozen). Leden van
het CPT leggen ter verdere waarborging van hun onafhankelijkheid geen bezoek
af aan het land namens welk zij zijn gekozen.
- Het Secretariaat van het CPT is onderdeel van het Directoraat-Generaal
Mensenrechten en Juridische Zaken van de Raad van Europa.
Achtergrond
- Het CPT is een uitvloeisel van het “European Convention for the Prevention
of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment” van de Raad van
Europa, dat in 1989 in werking trad.
- Uitgangspunt van het Comité is Artikel 3 van het Europees Verdrag tot
Bescherming van de Rechten van de Mens dat stelt dat “Niemand mag worden
onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen
of bestraffingen”.
- Het Comité is geen onderzoeksinstelling, maar een niet-juridisch
preventief instrument ter bescherming tegen foltering en andere vormen van
mishandeling van mensen die van hun vrijheid zijn beroofd door de overheid.
Hiermee vormt het dus een aanvulling op het juridische werk van het Europees
Hof van de Rechten van de Mens.
Ratificeringen
- De Conventie is geratificeerd door de 47 lidstaten van de Raad van Europa.
- De Conventie staat open voor ondertekening door lidstaten van de Raad van
Europa. Het Comité van Ministers van de Raad van Europa kan niet-lidstaten
uitnodigen zich bij de Conventie aan te sluiten.
Meer informatie
- Het Comité in het kort [CPT/Inf/E (2010)
1]
PDF
Word
